Verslag Good Practice Day Leiden 2013

Na een kleine vertraging uiteindelijk toch aangekomen in Leiden. Zo’n 250 docenten hebben zich aangemeld voor deze dag. Het mooie zelf vind ik dat het workshops zijn van docenten voor docenten.

Gerard Westhoff trapte af met zijn lezing: Leestraining voor een beter examenresultaat.

Zijn insteek is een leestraining voor vreemde talen. Het is volgens hem belangrijk om te komen tot een gezamenlijke aanpak. Westhoff constateert dat er in de bovenbouw nauwelijks progressie wordt geboekt in de leesvaardigheid. Hij vergelijkt het met het rijbewijs. Je kunt wel de theorie geleerd hebben, maar dat wil nog niet zeggen dat je de praktijk beheerst. 3 peilers onder goed CE-resultaat zijn:

1. Kennis

2. Strategische vaardigheden

3. Testwiseness

1. Kennis: lezen is voor 90% kennisafhankelijk. Goed lezen is gebaat bij tempo.

Kennisgebieden:

1. Woordenschat, inclusief contexten VWO eindexamen: woordenschat 6000 woorden: 30 woordjes per week.

2. Structuren en hun markeerders: op alle tekstniveaus. Dankzij / Ondanks hard werken is hij voor zijn examen getroft. Wat betekent in deze zin ‘getroft’. Dat kun je afleiden van het structuurwoord.

3. Kennis van de wereld: nieuws bekijken.

Leeractiviteiten: Woordenschat

1. Woordjesverzameling laten aanleggen (met contexten)

2. Kilometers maken (examenteksten niet geschikt): boekjes, kranten

3. Doeltaal-voertaal

Leeractiviteiten: Structuurmarkeerders

1. Bewustmaking/laten benoemen

2. Aanwezige structuurwoorden opzoeken.

3. Impliciete markeerders expliciet maken. (Knipteksten + verantwoordeing en bespreking)

Leeractiviteiten: Kennis van de wereld

1. Kranten/tijdschriften: http://www.kidon.com

2. De ‘oude’ media (radio/tv)

3. De ‘nieuwe’ media.

Strategische vaardigheden:

1. Relevantie

2. Hoofdgedachte (kop en chapeau)

3. Belangrijke elementen en hun verband (tussenkopjes/mindmap) Per alinea tussenkop laten maken met structuurwoord.

4. Intenties auteur (Wat wil/vindt/voelt hij) Lijstje maken van wat de schrijver wil.

N.B. Belangrijkste leeractiviteit: bewust maken/expliciteren

Geïntegreerde aanpakstrategie

1. Leesdoel bepalen.

2. ‘uitstekende delen’ bekijken: 1e voorspelling

3. Begin en eind alinea’s lezen: 2e voorspelliing

4. Hele tekst doorlezen: 3e voorspelling

5. Structuurwoorden markeren/ verbanden bepalen

6. Tussenkopjes (vraag) per alinea + structuurwoorden.

Testwiseness

1. Items doorzien (zelf items laten maken: geef alleen de tekst)

2. Je niet laten afleiden

– Eerst de vraag lezen

– Bedenk eigen antwoord

– Dan pas alternatieven lezen

– Dichtst bij het eigen antwoord

Gokkans vergroten:

1. Schrap foute alternatieven

2. Voor overblijvende alternatieven

– Geen tekstecho

– Langste alternatief

– loten

Samenvattend

1. KILOMETERS MAKEN

2. WOORDJES LEREN MET CONTEXT

3. Nieuws volgen

4. Structureren

5. Oefenen met leesstrategieën

6. Testwiseness

Workshop 1: Literatuur, film en vocabulaireverwerving – Marja van de Lagemaat

In deze workshop liet Marja van de Lagemaat ons zien hoe zij in 6 VWO leerlingen in aanraking brengt met Franse literatuur en hoe zij tegelijkertijd vocabulaire aanbrengt en schrijfvaardigheid en spreekvaardigheid oefent. Zij doet dit aan de hand van het boek ‘L’Adversaire’ van Emmanuel Carrère. Marja begint met het tonen van de foto van het boek om leerlingen te laten raden waarover het boek gaat. Het boek is gebaseerd op een waargebeurd verhaal, namelijk het verhaal van Jean-Claude Romand, die 18 jaar een dubbelleven heeft geleid en die zijn ouders, zijn vrouw en zijn kinderen om het leven brengt, enkel en alleen om te voorkomen dat zij zijn geheim ontdekken. Dit is zeker een boek dat ik wil gaan lezen. Er is ook een film gemaakt van het boek, die overigens op veel punten afwijkt.

Workshop 2: Breng je boek in kaart: Guusje Groenen en Marlies van Eunen

In deze workshop lieten Guusje en Marlies zien hoe je een mindmap kunt maken van een boek met behulp van MindMeister. Het mooie van Mindmeister is dat je een mindmap met iemand anders kunt delen en dat je ook kunt bekijken hoe de mindmap tot stand is gekomen met behulp van de ‘rewind-functie’. De literaire mindmap kan gebruikt worden als alternatief voor het leesdossier. Martijn Koek heeft hier over geschreven op taalunieversum. De deelnemers kregen een korte leespauze om het korte verhaal van Manon Uphoff te lezen, getiteld ‘Poep’. (Gelukkig had de lunch reeds plaatsgevonden ;-))Vervolgens gingen de deelnemers aan de slag met het maken van een digitale mindmap. Je kunt daarbij bij de concrete dingen beginnen, maar dat hoeft niet. Zo kun je ook bij het thema beginnen. Dat kan namelijk wat meer discussie uitlokken.

Workshop 3: Activerende werkvormen bij spreekvaardigheid, leesvaardigheid en schrijfvaardigheid – Antoine van Dinter

In de laatste ronde mocht ik zelf aan de bak. Alle links en filmpjes zijn te vinden in de onderstaande presentatie.

Ik ben meteen begonnen met een activerende werkvorm voor schijfvaardigheid. De deelnemers kregen eerst 2 minuten de tijd om antwoord te geven op de volgende 2 vragen:

1. Aan wat voor soort organisatie / bedrijf in Frankrijk kun je een brief sturen?

2. Wat kun je concreet vragen om te ontvangen.

Na deze 2 minuten moesten de deelnemers met elkaar overleggen en hun bevindingen delen via Linoit. Linoit is een online prikbord en het mooie van deze applicatie is dat je bij het maken van een prikbord ook een e-mail adres krijgt waarnaar men het bericht kan sturen. Geplaatste reacties zijn direct zichtbaar.

Van de input van leerlingen maak ik briefopdrachten waaraan ze 2 lessen werken. Het is belangrijk dat iedere leerling een rol krijgt. Na deze 2 lessen worden de brieven in de klas nagelopen op fouten, waarna ze van een handtekening worden voorzien en worden opgestuurd naar Frankrijk. De eerste pakketjes die leerlingen hebben ontvangen zijn reeds binnen. Om groepjes te maken, maak ik overigens gebruik van de digitale fruitmachine, waarin je trouwens ook lijsten kunt plakken.

Daarna kwam aan bod hoe je een tekst kunt gebruiken als basis voor een schrijfopdracht. De deelnemers kregen een korte pauze om het korte verhaal ‘Remords’ te lezen, waarvan het einde ontbrak. Normaal laat ik dit verhaal afschrijven in 1 pagina en laat ik een drietal leerlingen hun verhaal voorlezen. Deze opdracht heb ik overigens niet zelf bedacht, maar komt van mijn oud-docent de heer Paul Busser. Elke keer is het weer een succes. Het werkt goed om te beginnen met de receptieve vaardigheden en om te eindigen met de productieve vaardigheden. Dit keer heb ik laten zien dat het ook kan door gebruik te maken van TodaysMeet, waarbij je in 140 tekens (net zoveel als in een tweet) een boodschap kunt achterlaten. Het mooie is dat je geen account nodig hebt en dat je meteen kunt beginnen.

Een soortgelijke opdracht kun je ook doen met een court-métrage. Zo heb ik ‘Les Crayons’ laten zien en aan enkele deelnemers gevraagd hoe zij denken dat het verhaal afloopt. Het werkelijke einde ziet er toch wel heel anders uit 😉

Ook spreekvaardigheid kwam aan bod. Het probleem daarbij is, is dat er vaak geen noodzaak is om met elkaar te communiceren. Je kunt dit oplossen door een ‘information gap’ te creëren. Op deze manier zorg je ervoor dat elke leerling over andere informatie beschikt dan de andere leerling en deze informatie dienen ze te achterhalen. Een goede voorbereiding is bij spreekvaardigheid erg belangrijk. Zo begin je ook hier met receptief taalgebruik, bijvoorbeeld het aanbrengen of herhalen van vocabulaire, en eindig je met productief taalgebruik, in dit geval dus spreekvaardigheid. Ook kun je leerlingen virtueel laten shoppen op http://www.shopaffairs.com en ze voor 200 euro 8 verschillende kledingstukken in hun mandje laten leggen, waarbij ze een tabel moeten maken met in de eerste kolom een afbeelding van het kledingstuk, in de tweede kolom de kleur en in de laatste kolom de prijs. Leerlingen gaan bij elkaar nu informeren wat ze gekocht hebben. Een andere vorm is een ganzenbordspel, waarbij leerlingen beoordelen of hun klasgenoten aan de opdracht hebben voldaan en verder mogen of niet.

Een aardig filmpje om te kijken hoe groot het werkgeheugen van leerlingen is veroorzaakte heel wat hilariteit. Als u wilt weten waarom, dan kunt u het hieronder bekijken.

Tenslotte kwam leesvaardigheid aan bod, waarbij is gebruik maak van het model van de volledige instructie. Om leerlingen actiever bij de les te betrekken kun je gebruik maken van Socrative, een gratis tool bij groepen tot 50 leerlingen. Je kunt vantevoren je vragen klaarzetten en wanneer de site klaarstaat kunnen deelnemers zich aanmelden door het kamernummer en hun naam in te vullen. Sinds kort is het ook mogelijk om aan het einde een overzicht te krijgen van de resultaten. Wat verder mooi is aan Socrative is dat je een spacerace kunt houden, waarbij meerdere teams tegen elkaar spelen. Op deze manier voeg je een competitie-element toe. Tenslotte heb ik het nog gehad om leerlingen te laten werken met teksten waarvan de titels ontbreken. Iedere leerling leest één alinea en schrijft erbij waar deze over gaat. Vervolgens zitten ze in groepjes van 4 en krijgen ze een enveloppe en moeten ze bepalen welk kopje bij welke alinea hoort.

Het was al met al weer een geslaagde dag en het is ook altijd leuk om een aantal collega’s weer eens te ontmoeten.