Categorie archief: schrijfvaardigheid

Verslag Good Practice Day Leiden 2013

Na een kleine vertraging uiteindelijk toch aangekomen in Leiden. Zo’n 250 docenten hebben zich aangemeld voor deze dag. Het mooie zelf vind ik dat het workshops zijn van docenten voor docenten.

Gerard Westhoff trapte af met zijn lezing: Leestraining voor een beter examenresultaat.

Zijn insteek is een leestraining voor vreemde talen. Het is volgens hem belangrijk om te komen tot een gezamenlijke aanpak. Westhoff constateert dat er in de bovenbouw nauwelijks progressie wordt geboekt in de leesvaardigheid. Hij vergelijkt het met het rijbewijs. Je kunt wel de theorie geleerd hebben, maar dat wil nog niet zeggen dat je de praktijk beheerst. 3 peilers onder goed CE-resultaat zijn:

1. Kennis

2. Strategische vaardigheden

3. Testwiseness

1. Kennis: lezen is voor 90% kennisafhankelijk. Goed lezen is gebaat bij tempo.

Kennisgebieden:

1. Woordenschat, inclusief contexten VWO eindexamen: woordenschat 6000 woorden: 30 woordjes per week.

2. Structuren en hun markeerders: op alle tekstniveaus. Dankzij / Ondanks hard werken is hij voor zijn examen getroft. Wat betekent in deze zin ‘getroft’. Dat kun je afleiden van het structuurwoord.

3. Kennis van de wereld: nieuws bekijken.

Leeractiviteiten: Woordenschat

1. Woordjesverzameling laten aanleggen (met contexten)

2. Kilometers maken (examenteksten niet geschikt): boekjes, kranten

3. Doeltaal-voertaal

Leeractiviteiten: Structuurmarkeerders

1. Bewustmaking/laten benoemen

2. Aanwezige structuurwoorden opzoeken.

3. Impliciete markeerders expliciet maken. (Knipteksten + verantwoordeing en bespreking)

Leeractiviteiten: Kennis van de wereld

1. Kranten/tijdschriften: http://www.kidon.com

2. De ‘oude’ media (radio/tv)

3. De ‘nieuwe’ media.

Strategische vaardigheden:

1. Relevantie

2. Hoofdgedachte (kop en chapeau)

3. Belangrijke elementen en hun verband (tussenkopjes/mindmap) Per alinea tussenkop laten maken met structuurwoord.

4. Intenties auteur (Wat wil/vindt/voelt hij) Lijstje maken van wat de schrijver wil.

N.B. Belangrijkste leeractiviteit: bewust maken/expliciteren

Geïntegreerde aanpakstrategie

1. Leesdoel bepalen.

2. ‘uitstekende delen’ bekijken: 1e voorspelling

3. Begin en eind alinea’s lezen: 2e voorspelliing

4. Hele tekst doorlezen: 3e voorspelling

5. Structuurwoorden markeren/ verbanden bepalen

6. Tussenkopjes (vraag) per alinea + structuurwoorden.

Testwiseness

1. Items doorzien (zelf items laten maken: geef alleen de tekst)

2. Je niet laten afleiden

– Eerst de vraag lezen

– Bedenk eigen antwoord

– Dan pas alternatieven lezen

– Dichtst bij het eigen antwoord

Gokkans vergroten:

1. Schrap foute alternatieven

2. Voor overblijvende alternatieven

– Geen tekstecho

– Langste alternatief

– loten

Samenvattend

1. KILOMETERS MAKEN

2. WOORDJES LEREN MET CONTEXT

3. Nieuws volgen

4. Structureren

5. Oefenen met leesstrategieën

6. Testwiseness

Workshop 1: Literatuur, film en vocabulaireverwerving – Marja van de Lagemaat

In deze workshop liet Marja van de Lagemaat ons zien hoe zij in 6 VWO leerlingen in aanraking brengt met Franse literatuur en hoe zij tegelijkertijd vocabulaire aanbrengt en schrijfvaardigheid en spreekvaardigheid oefent. Zij doet dit aan de hand van het boek ‘L’Adversaire’ van Emmanuel Carrère. Marja begint met het tonen van de foto van het boek om leerlingen te laten raden waarover het boek gaat. Het boek is gebaseerd op een waargebeurd verhaal, namelijk het verhaal van Jean-Claude Romand, die 18 jaar een dubbelleven heeft geleid en die zijn ouders, zijn vrouw en zijn kinderen om het leven brengt, enkel en alleen om te voorkomen dat zij zijn geheim ontdekken. Dit is zeker een boek dat ik wil gaan lezen. Er is ook een film gemaakt van het boek, die overigens op veel punten afwijkt.

Workshop 2: Breng je boek in kaart: Guusje Groenen en Marlies van Eunen

In deze workshop lieten Guusje en Marlies zien hoe je een mindmap kunt maken van een boek met behulp van MindMeister. Het mooie van Mindmeister is dat je een mindmap met iemand anders kunt delen en dat je ook kunt bekijken hoe de mindmap tot stand is gekomen met behulp van de ‘rewind-functie’. De literaire mindmap kan gebruikt worden als alternatief voor het leesdossier. Martijn Koek heeft hier over geschreven op taalunieversum. De deelnemers kregen een korte leespauze om het korte verhaal van Manon Uphoff te lezen, getiteld ‘Poep’. (Gelukkig had de lunch reeds plaatsgevonden ;-))Vervolgens gingen de deelnemers aan de slag met het maken van een digitale mindmap. Je kunt daarbij bij de concrete dingen beginnen, maar dat hoeft niet. Zo kun je ook bij het thema beginnen. Dat kan namelijk wat meer discussie uitlokken.

Workshop 3: Activerende werkvormen bij spreekvaardigheid, leesvaardigheid en schrijfvaardigheid – Antoine van Dinter

In de laatste ronde mocht ik zelf aan de bak. Alle links en filmpjes zijn te vinden in de onderstaande presentatie.

Ik ben meteen begonnen met een activerende werkvorm voor schijfvaardigheid. De deelnemers kregen eerst 2 minuten de tijd om antwoord te geven op de volgende 2 vragen:

1. Aan wat voor soort organisatie / bedrijf in Frankrijk kun je een brief sturen?

2. Wat kun je concreet vragen om te ontvangen.

Na deze 2 minuten moesten de deelnemers met elkaar overleggen en hun bevindingen delen via Linoit. Linoit is een online prikbord en het mooie van deze applicatie is dat je bij het maken van een prikbord ook een e-mail adres krijgt waarnaar men het bericht kan sturen. Geplaatste reacties zijn direct zichtbaar.

Van de input van leerlingen maak ik briefopdrachten waaraan ze 2 lessen werken. Het is belangrijk dat iedere leerling een rol krijgt. Na deze 2 lessen worden de brieven in de klas nagelopen op fouten, waarna ze van een handtekening worden voorzien en worden opgestuurd naar Frankrijk. De eerste pakketjes die leerlingen hebben ontvangen zijn reeds binnen. Om groepjes te maken, maak ik overigens gebruik van de digitale fruitmachine, waarin je trouwens ook lijsten kunt plakken.

Daarna kwam aan bod hoe je een tekst kunt gebruiken als basis voor een schrijfopdracht. De deelnemers kregen een korte pauze om het korte verhaal ‘Remords’ te lezen, waarvan het einde ontbrak. Normaal laat ik dit verhaal afschrijven in 1 pagina en laat ik een drietal leerlingen hun verhaal voorlezen. Deze opdracht heb ik overigens niet zelf bedacht, maar komt van mijn oud-docent de heer Paul Busser. Elke keer is het weer een succes. Het werkt goed om te beginnen met de receptieve vaardigheden en om te eindigen met de productieve vaardigheden. Dit keer heb ik laten zien dat het ook kan door gebruik te maken van TodaysMeet, waarbij je in 140 tekens (net zoveel als in een tweet) een boodschap kunt achterlaten. Het mooie is dat je geen account nodig hebt en dat je meteen kunt beginnen.

Een soortgelijke opdracht kun je ook doen met een court-métrage. Zo heb ik ‘Les Crayons’ laten zien en aan enkele deelnemers gevraagd hoe zij denken dat het verhaal afloopt. Het werkelijke einde ziet er toch wel heel anders uit 😉

Ook spreekvaardigheid kwam aan bod. Het probleem daarbij is, is dat er vaak geen noodzaak is om met elkaar te communiceren. Je kunt dit oplossen door een ‘information gap’ te creëren. Op deze manier zorg je ervoor dat elke leerling over andere informatie beschikt dan de andere leerling en deze informatie dienen ze te achterhalen. Een goede voorbereiding is bij spreekvaardigheid erg belangrijk. Zo begin je ook hier met receptief taalgebruik, bijvoorbeeld het aanbrengen of herhalen van vocabulaire, en eindig je met productief taalgebruik, in dit geval dus spreekvaardigheid. Ook kun je leerlingen virtueel laten shoppen op http://www.shopaffairs.com en ze voor 200 euro 8 verschillende kledingstukken in hun mandje laten leggen, waarbij ze een tabel moeten maken met in de eerste kolom een afbeelding van het kledingstuk, in de tweede kolom de kleur en in de laatste kolom de prijs. Leerlingen gaan bij elkaar nu informeren wat ze gekocht hebben. Een andere vorm is een ganzenbordspel, waarbij leerlingen beoordelen of hun klasgenoten aan de opdracht hebben voldaan en verder mogen of niet.

Een aardig filmpje om te kijken hoe groot het werkgeheugen van leerlingen is veroorzaakte heel wat hilariteit. Als u wilt weten waarom, dan kunt u het hieronder bekijken.

Tenslotte kwam leesvaardigheid aan bod, waarbij is gebruik maak van het model van de volledige instructie. Om leerlingen actiever bij de les te betrekken kun je gebruik maken van Socrative, een gratis tool bij groepen tot 50 leerlingen. Je kunt vantevoren je vragen klaarzetten en wanneer de site klaarstaat kunnen deelnemers zich aanmelden door het kamernummer en hun naam in te vullen. Sinds kort is het ook mogelijk om aan het einde een overzicht te krijgen van de resultaten. Wat verder mooi is aan Socrative is dat je een spacerace kunt houden, waarbij meerdere teams tegen elkaar spelen. Op deze manier voeg je een competitie-element toe. Tenslotte heb ik het nog gehad om leerlingen te laten werken met teksten waarvan de titels ontbreken. Iedere leerling leest één alinea en schrijft erbij waar deze over gaat. Vervolgens zitten ze in groepjes van 4 en krijgen ze een enveloppe en moeten ze bepalen welk kopje bij welke alinea hoort.

Het was al met al weer een geslaagde dag en het is ook altijd leuk om een aantal collega’s weer eens te ontmoeten.

Brieven nakijken met Screenr

Dit jaar ben ik in havo 5 weer begonnen met het op een iets andere manier van het nakijken van brieven. Ik laat de leerlingen hun brief inleveren via de inleveropdracht in N@TSCHOOL. Vervolgens markeer ik in WORD met de gele opmaakstift de fouten en ik maak hierna een screencast. Voorheen deed ik dat met Tipcam, maar omdat dat programma is op te houden te bestaan en omdat het niet meer mogelijk is filmpjes te uploaden naar YouTube heb ik een ander alternatief gekozen, namelijk Screenr. Hiermee kun je zonder software te installeren een screencast maken van je scherm, waarna je deze kunt uploaden naar Screenr en eventueel naar YouTube. Ik heb niet voor de laatste optie gekozen, omdat dat weer een extra handeling vereist en daarmee dus meer tijd. Op de site van Screenr vind je ook een bookmarklet zodat je meteen met een screencast kunt beginnen. Ik geef de brieven terug aan de leerlingen (op papier, dat werkt toch het fijnste heb ik gemerkt), waarna ze de brieven met behulp van de tips in de screencast moeten verbeteren. Het mooio van Screenr is dat het ook in HD kan worden weergegeven, iets wat de kwaliteit duidelijk ten goede komt. bekijk hieronder een voorbeeld van zo’n nagekeken brief.

Tip: Let erop dat de adresgegevens van de leerling niet in beeld komen in verband met de privacy.

Tipcam is niet meer :-(

Er zijn dit jaar verschillende diensten die er de brui aan geven. In een eerder berciht heb ik het reeds gehad over de overname van drop.io door Facebook. Nu is een andere online dienst waar ik gebruik van maakte opgehouden te bestaan: Tipcam. Ik gebruikte deze dienst om screencasts te maken van brieven van leerlingen waarna deze op YouTube geplaatst werden. Ik kwam er achter bij het nakijken van een brief van een van mijn leerlingen. Toen ik het filmpje naar YouTube wilde uploaden, kreeg ik de onderstaande foutmelding. Gelukkig zijn er een aantal alternatieven. Toevallig heb ik gisteren nog gebruik gemaakt van Screenr. Met Screenr kun je 5 minuten (voor een brief meestal genoeg) opnemen en het voordeel is dat je geen software hoeft te installeren. Alles werkt online. Je kunt ook uploaden naar YouTube. Je hebt wel een Twitter-account nodig om van Screenr gebruik te maken.

Leestip: Actief met didactiek

Onlangs heb ik het boek “Actief met taal” aangeschaft via bol.com. Hieronder volgt een korte beschrijving:

Taalmethodes bieden vaak kant-en-klare lessen waarmee docenten efficiënt en verantwoord aan de leerdoelen kunnen werken. Toch blijven docenten behoefte hebben aan werkvormen die ze in kunnen zetten om te reageren op wat er in de klas gebeurt. Hoe kun je die woordenlijst nog een keer de revue laten passeren? Hoe kun je een ingeslapen klas voor het resterende half uur weer oppeppen? Hoe zet je je leerlingen of cursisten wat actiever aan het werk met die leesopdracht? In Actief met taal bieden de auteurs ruim zestig verschillende werkvormen aan die als inspiratiebron voor de (aspirant) taaldocent kunnen dienen. De werkvormen zijn gegroepeerd en voorzien van labels die de vaardigheid, het taalniveau waarop je de werkvorm kunt gebruiken, en de groeperingsvorm aanduiden, zodat een geschikte werkvorm gemakkelijk te vinden is. Ook worden variatiemogelijkheden en didactische tips gegeven. Met Actief met taal kan iedere taaldocent â€“ beginnend of ervaren en in welke moderne taal dan ook – zijn vakmanschap een nieuwe impuls geven om het onderwijs leuker, dynamischer of efficiënter te maken.

Ik moet zeggen dat het erg praktische tips biedt bij de verschillende vaardigheden. Het gaat daarbij uit van het ERK en van de oefeningentypologie van Neuner. Tevens is bij het boek een website beschikbaar waar je benodigde werkbladen kunt downloaden.

Screenr + ZoomIt: screencasts maken met inzoom-functie

In een eerder bericht heb ik reeds gesproken over het gebruik van Tipcam om brieven na te kijken. Het mooie van dit programma is dat het gratis is, dat u uw opnamen kunt voorzien van geluid, dat u in kunt zoomen en dat u de gemaakte opnames bij YouTube kunt plaatsen. Een nadeel is dat u het programma moet installeren en dat u dat niet altijd kunt. (Denk aan beperkte rechten op het werk.) Gelukkig is er een ander handig programma. De hele discussie is ontstaan n.a.v. een discussie met Karel Roos over het gebruik van een programma, zonder dat dit hoeft te worden geïnstalleerd. Ik raad u zeker aan de Cursus 21edingen te bekijken. U vindt er veel interessante informatie, ook als u niet in het Hoger Onderwijs werkt.

Screenr is een handige site waar je gratis screencasts kunt maken. Het mooie van Screenr is dat je geen software hoeft te installeren, maar dat alles online gebeurt. Je kunt bij deze opnames ook het geluid opnemen. Ook kun je aangeven om een bepaald gebied op te nemen of het hele scherm. Er zit echter ook een nadeel aan Screenr: je kunt niet inzoomen. Gelukkig is daar een oplossing voor: ZoomIt. ZoomIt is een handig kleine programma van Windows Sysinternals, waarmee u kunt inzoomen. De zoom-functie is handig als u op een belangrijk iets de aandacht wilt leggen. Nadat u Zoomit heeft uitgepakt en geïnstalleerd, dan vindt u het rechtsonder in de taakbalk. (Afbeelding 1)

(Afbeelding 1)

Wanneer u op het ZoomIt pictogram klikt kunt u op ‘Options’ klikken en bij de verschillende tabbladen kunt u sneltoetsen instellen. Behalve zoomen kunt u ook een stift gebruiken om iets wat belangrijk is meer aandacht te geven. (Afbeelding 2)

(Afbeelding 2)

Nog een aantal opmerkingen:

  • U heeft slechts 5 minuten opnametijd.
  • U heeft een Twitter-account nodig om in te loggen.
  • U kunt u screencasts behalve bij Screenr ook bij YouTube plaatsen.

In de onderstaande screencast ziet u hoe u gebruik kunt maken van  Zoomit.

Nieuwe opdracht d'Accord: Père Noël

Geachte docent,

Graag willen we uw aandacht vestigen op nieuwe actuele opdrachten bij D’accord!, die u kunt gebruiken in uw lessen in de onderbouw en vmbo-bovenbouw. Bij iedere opdracht is een verwijzing naar bijbehorende ERK-niveaus beschikbaar.

Kerst is weer in aantocht en dat betekent dat veel kinderen een brief schrijven aan Père Noël. In Frankrijk is er een heuse instantie waar kinderen de brieven naar toe kunnen sturen. Deze mensen lezen de brieven aandachtig en sturen ook een kaart naar diegenen die naam en adres duidelijk vermelden.
In deze actuele opdrachten lezen leerlingen een aantal teksten over Père Noël en gaan ze zelf ook een brief aan hem schrijven.


Opdracht: La Lettre au Père Noël

(bestemd voor: 1 vmbo-gt, 1 havo/vwo en 2 vmbo-gt)


Opdracht: Ta Lettre au Père Noël

(bestemd voor: 2 havo/vwo en 3 vmbo-gt)


Opdracht: Cher Père Noël

(bestemd voor: 3 havo/vwo en 4 vmbo-gt)

We hopen dat u tijd en ruimte kunt vinden om met uw leerlingen met deze les aan de slag te gaan. We wensen u een geïnspireerde en creatieve les toe!

Met vriendelijke groet,

Laura Kroes
uitgever D’accord!